Tirelokgaso
Kgaso e na le seabe se se tshwanang se le nosi mo tlhabololong ya naga ya rona. Lephata la tirelokgaso le fitlhelela batho ba ba kgaphetsweng kwa thoko le ba ba amogilweng dithata: bogolosegolo basadi, bašwa, digole, ba ba sa rutegang, baagi ba kwa dikgaolong tsa magae, e bile e tshwaela thata fa go rulaganngwa lenaane la tlhabololo le motswedi wa kitso kwa dikgaolong tseo.
Ka jalo, mo ngwageng o o fetileng wa ditšhelete Lefapha la Tlhaeletsano le ne, la ikemisetsa go fitlhelela tse di latelang:
go tsweletsa pele ditirelo le go di fitlhelela ka bophara go tlamela mafaratlhatlha a le mantsi a diteišene tsa diradio tsa setšhaba
Go rotloetsa diteng tsa mananeo a selegae (a Aforika Borwa)
Go ema nokeng go gasiwa ga mananeo a thuto mme kwa bofelong,
Go lepalepana le kgwetlho ya diphetogo tsa mafaratlhatlha a thekenoloji le go tsamaelana le diphetogo tsa lefatshe ka bophara jaaka di ama lephata.
Diphitlhelelo
Go fitlheletswe katlege e e bonalang mo kabong ya ditirelo, bareetsi ba bangwe ba Aforika Borwa ba le 1,5-dimilione ba ne ba simolola go itumelela ditirelo tsa kgaso tsa radio lwa ntlha. Dikai di le mmalwa ke tsa Ukhozi Radio, tirelo ya Zulu Radio tse di fitlhelletseng bareetsi ba bantšhwa ba le 695 000 mo morafeng o le mongwe, Thobela FM le Ikwekwezi FM tse di fitlhelletseng bareetsi ba bantšhwa ba le 435 000 kwa Kwaggafontein le bareetsi ba bangwe ba bantšhwa ba le 180 000 kwa Tolwe.
Rona ba ba "lesego" go tshelela mo dikgaolong tsa ditoropo re setse re tlwaetse medumo ya maemo a a kwa godimo le e e phepa ya ditirelo tsa FM. Baagi ba Aforika Borwa ba le dimilione di 1,5 ba simolotse go itumelela tirelo ya thekenoloji e lwa ntlha, le fa tota Aforika Borwa e akgolelwa go nna matlhagola tsela wa ditirelo tsa FM fa e sale kwa tshimologong ya dingwaga tsa bo-30 mo ngwagengkgolo o o fetileng.
Mo maikaelelong a go tsholetsa seabe sa ditirelo tsa kgaso le go tokafatsa matshelo a Ma-Aforika Borwa, Lefapha le tshwaraganetse morero o, le Makala a Kgaso ya Setšhaba go netefatsa gore go rulaganngwa mananeo a diteng tse di siametseng maemo a rona.
Diradio tsa Setšhaba
Porojeke e e Tshegetsang Tlamelo ya Mafaratlhatlha
Ma-Aforika Borwa otlhe a na le tshwanelo e e tletseng ya go fitlhelela tshedimosetso. Go tlaleletsa se, Tshwanelo ya Phitlhelelo ya Tlhaeletsano ke tshwanelo ya botho lefatshe ka bophara, tse di mosola e bile tse di tlaleletsang mo ditshwanelong tsotlhe tsa botho, e e tshwanetseng go somarelwa le go atolosiwa go tsamaelana le thekenoloji ya tshedimosetso le ya tlhaeletsano e e fetogang le go tokafala ka bonako jwa ponyo ya leitlho. Ka jalo tlhaeletsano ya setšhaba e neela baagi dithata tsa sedirisiwa se se ka dirisediwang go golagana ka bobone le go golagana lefatshe ka kakaretso le go rulaganya maitlhomo a maikaelelo, go supetsa ba ba tlhamang maitlhomo ao tsela ka ditherisano ka go tlhagisa maikutlo a setšhaba.
Mo nageng ya rona, tirelokgaso ya setšhaba e tlamela thulaganyo ya mmatota ya go farologanya bong jwa thoto le taolo ya bobegakgang. Maatla a tirelokgaso ya setšhaba a mo go buleleng baagi dikgoro tsa yone gore ba nne le seabe mo go tsona, mme ka se, go senolwe le go tlhabolola talente, go rotloetsa le go upulola mo pepeneneng setso sa fa gae, mekgwa le boitshupo, tse di tshwaelang mo tlhabololong ya metswedi ya badiri ba mo mererong ya kgaso le madirelo a a tsamaelanang le yona, mme kwa bofelong di nne le seabe mo go ribololeng mantswe le dikakanyo tse di farologaneng.
Go tswelediwa pele ga lephataq le kwa dikgaolong tsa magae go ikaegile mo tlhokegong ya mafaratlhatlheng a botlhokwa a a tshwanang le ditlhaeletsano-kgakala, ditsela, kabo ya motlakase le metsi, mo gare ga tse dingwe. Ka maano a a tshwaragantsweng a tlhabololo e e tswelediwang ya dikgaolo tsa magae, puso e tsaya matsapa a go abela baagi ba ditirelo. Maikaelelo magolo kwa bofelong ke go tokafatsa matshelo a batho botlhe ka botlalo.
Lefapha la Tlhaeletsano le theile motheo wa go atolosa tiro ya mo lekaleng le ka go tsholetsa bokgoni jwa diteišene jwa go loga maano le go rulaganya mananeo a diteng, tse di tla golaganyang mekgatlho ya baagi, mekgatlho e e seng ya puso le bomankge ba baitseanape ba merero ya go abela basadi, bašwa, bana, digole; le diteišene tsa selegae, dithata. Go ya pele, lefapha le rotloetsa tirisano le go refosanya diteng tsa mananeo le boitseanape ka go bolotsa ditheo tsa metswedi ya diporofense e e tla golaganyang batsamaisi le barulaganyi ba mananeo a diteišene tsa setšhaba tse di farologaneng.
Mananeo a a fetang 1 000 a tlhagisitswe kwa ditheong tseo tsa metswedi mme a gasiwa mo diteišeneng tsa setšhaba di feta somaamatlhano go kgabaganya naga. Ditaelo tsa Molaotheo tsa go tlhama Aforika Borwa o o tlotlang ditshwanelo tsa botlhokwa tsa botho go akarediwa tsa basadi, bana, digole le tsa bašwa di itsiwe ke mongwe le mongwe. Ka go tlhotlhelediwa ke mabaka a, lefapha le ema nokeng go gatisiwa ga mananeo a radio a a amanang le maphata a a setšhaba.
Tiro e e botlhokwa e ya go maatlafatsa dimilione tsa baagi ba dikgaolo tsa kwa magaeng le ba ba sa fitlhelelweng bonolo mo nageng ya rona, e tla maatlafadiwa mo tsamaong ya ngwaga o. Lefapha le batla gape go tlhotlheletsa setšhaba sotlhe go tshwaragana mo mererong ya Boitekanelo, ya TB, ya HIV le ya bosenyi, mo godimo ga tse di neng di lebilwe ngogola.
Gape mo ngwageng o o fetileng go ne ga tshwarwa Lekgotla la Ditherisano tsa Kgaso ya Mefuta e e Farologaneng ya Se-eleketeroniki ya Selegae go ntshetsa mo pontsheng ditlhokego tsa baagi ba dikgaolo tsa kwa magaeng mo maemong a thekenoloji e e fetogang. Ditherisano tsa Lekgotla le di tsenetswe ke baemedi ba diteišene tsa setšhaba ba le kgoloamabedi somaamatlhano, ba ditikwatikwe tsa baagi tsa makala a mantsi le batsamaisi ba ditikwatikwe tsa ditlhaeletsano. Tsona di ne di tshwaragane le go rotloetsa dikgolagano magareng ga diporojeke tsa Diphasalatso tsa Se-eleketeroniki go tsamaelana le Thulaganyo e e Tshwaragantsweng le e e Tswelediwang ya Dikgaolo tsa Magae le Maano a go Ntšhwafatsa tsa kwa Ditoropong. Dikgolagano tse di tlhomilweng tse, di tla tokafatsa go aba tshedimosetso, bokgoni le metswedi go netefatsa go atolosiwa ga motheo le boitseanape jwa ditirelo tsa Thekenoloji ya Tshedimosetso ya Tlhaeletsano kwa dikgaolong tsa kwa magaeng mme ka seo di di tshwaraganye le ditirelo tsa botlhokwa tsa tlhabololo ya merero ya baagi le ya sepolotiki mo Aforika Borwa.
Ka ditirelo tse di atolositswe, di thusa go netefatsa ditlhokego tsa go tshegetsa tlhabololo ya maiteko a lefatshe le, di dirwa go etswetlhoko dipharologano tsa mafaratlhatlha a sedijithale tsa nako e e fetileng. Sa botlhokwatlhokwa e tla nna go akaretsa, ka go dirisa Thekenoloji ya Tshedimosetso ya Ditlhaeletsano, ya baagi fela ba Aforika Borwa gore ba nne le seabe go tsaya ditshweetso mo mafaratlhatlheng a thulaganyo tsa setšhaba. Lefapha le konoseditse dipatlisiso tsa go tlhoma kanale ya se Palamente le tirelo e e ikaeletsweng ka botlalo, ya thuto ya diphasalatso tsa mefuta e e farologaneng. Ga jaana re tshwaragane le ditherisano le mekgatlho e e farologaneng le e e nang le kgatlhego mo teng le kwa ntle ga ditheo tsa puso ka ga mekgwa e e tshwanetseng go tsewa fa go tlhongwa ditirelo tse.
Go santse go na le dikgwetlho tse dingwe tse di tlhokang matsapa a Lefapha mo makaleng a ditirelo tsa kgaso le makala a diphalasatso tsa mefuta e e farologaneng. Kwa tshimologong go tshwanetse ga netefadiwa gore go tlhongwa mafaratlhatlha a kgaso a a tsamaelanang le ditshiamelo tsa molaotheo le ditshwanelo tsa botho tsa Ma-Aforika Borwa otlhe; tse ka tsona re tla tlhomang Aforika Borwa o o tswelelang pele mo mekgweng e e sa kgethololeng ka mmala le bong jwa motho, tse lefatshe le tla di amogelang le go dumelela setso ka botlalo le botlhokwa jwa boswa jwa ditso tsa rona tse di farologaneng, fa mo letlhakoreng je lengwe, re rotloetsa go tshwaragana seoposengwe ga setšhaba le mowa wa go nna Ma-Aforika Borwa mmogo.
Tirelokgaso, gongwe go gaisa makala a mangwe, e tshwanetse go nna le seabe se segolo le se se botlhokwa sa go rulaganya maemo a a siameng a mokgwa wa maitsholo a mantšhwa a mantle mo Aforika Borwa. Motlatsamoporesidente, Jacob Zuma, o ne fa a bolotsa Letsholo la Boitshwaro jo bo Siameng (Moral Regeneration Movement), a tshwaya seabe se tirelokgaso e ntseng le sona mo go tsweletseng mekgwa ya go letla maitsholo a a sa siamang le mathata mo mekgwa ya setšhaba sa rona e neng ya wela kwa tlase go ya mo maemong a e leng mo go ona jaanong. O tlhalositse fa setšhaba sa rona se tlhoka lekala la kgaso le le tshwaelang mo tseleng ya bosetšhaba e e amogelang boikarabelo jwa rona, yo mongwe mo go yo mongwe mmogo, mo setšhabeng, le mo nageng ya rona.
THULAGANYO YA TLHAGISO YA MANANEO A DIRADIO TSA SETŠHABA
Tlhagiso ya Manane a Basadi a Diradio tsa Setšhaba
Ka mabaka a a farologaneng tiro ya go tlhama mananeo a radio mo ditirelong tsa radio tsa setšhaba, ka setso, e tlhokomologile maitlhomo a a botlhokwa a go tlhabolola le go nna le seabe ga ba ba nang le kgatlhego mo baaging ba tikologo, sekai; Mekgatlho e e Tlhomilweng mo Baaging, di-CBO, mekgatlho e e seng ya Puso (di-NGO), e e emelang basadi, jaaka setlhopha se se ikaeletsweng mo gare ga setšhaba se se direlwang ke diteišene tsa diradio tsa setšhaba.
Gore go thibiwe diphatlha tse, Lefapha la Tlhaeletsano, ka Yuniti ya lona ya Kgwebisano, le abile matlole le go tlhamela basadi porojeke ya tlhagiso ya mananeo a diradio tsa setšhaba, go tloga mo ngwageng o o fetileng, go letla basadi gore le bona ba nne le seabe mo thulaganyong ya tlhagiso.
Basadi ba buletswe ditšhono tsa ditiro tse di farologaneng tsa setegeniki tse di amang go tlhama mananeo, go rulaganya diteng tsa mananeo, go gasa mananeo e bile mo go tsona tsotlhe, ke bona ba rweleng boikarabelo jwa mananeo ka botlalo. Tsotlhe tse di golaganngwa le go tsamaisiwa ke motlhagisi yo a tsentsweng mo konterakeng ya Lefapha.
Morulaganyi o rulaganya dithutano tsa diporofense go katisa bannaleseabe, go tlhoma ditlhopha tsa tlhagiso ya mananeo, go thusa ditlhopha go tlhopha diteng tsa mananeo le go golaganya ditlhopha tsa diteišene tsa radio tse di farologaneng tsa setšhaba mo porofenseng nngwe le nngwe. Fa kgato e, e fitlheletswe, bannaleseabe ba romelwa go tswa kwa diteišeneng tsa radio, mekgatlho e e tlhomilweng ke setšhaba.
Ga e sale go bolodiwa porojeke e, palo ya mananeo a le 720 a boleele jwa metsotso e le 15 le go feta e tlhagisitswe le go gasiwa mo diteišeneng tsa diradio tsa selegae, mme basadi ba le bantsi ba amegile mo go tlhameng mananeo e bile ba tlhaloganya mekgwa le go dira ga lephata la diradio tsa setšhaba. Mekgatlho e e Tlhomilweng mo Baaging, di-CBO; Mekgatlho e e seng ya Puso, (di-NGO); le mafapha a dipuso tsa diporofense, baagi le diteišene tsa radio tsa setšhaba di simolola go dira mmogo e le setlhopha go lemosa baagi le go romela melaetsa ka diteišene tsa diradio tsa setšhaba ka ga merero e e amang baagi. Sa bofelo, diteišene tsa diradio tsa setšhaba di setse di le gaufi le go fitlhelela boikarabelo jwa dilaesense tsa tsona.
Tlhagiso ya Mananeo a Diradio tsa Setšhaba a batho ba ba tshwerweng ke HIV/AIDS.
HIV/AIDS ke matshosetsi a magolo mo tlhabololong e e tswelediwang ya baagi le setšhaba sa rona. Diteishene tsa Diradio tsa Selegae, ka di tlhomilwe kwa baaging ba di ba direlang di tlhomilwe sentle go thusa go lwantsha leroborobo le ka go phasalatsa tshedimosetso. Fela jaaka mo makaleng a mangwe, go botlhokwa thata go akaretsa le batho ba ba tshelang le go tshwarwa ke AIDS, kgotsa ba ba tshwaeditsweng ke AIDS, fa go tlhamiwa diteng tsa mananeo.
Fa e sale go bolodiwa porojeke e, batho ba le bantsi ba ba tshwerweng ke HIV/AIDS ba akareditswe mo go tlhameng mananeo mme e bile ba ikamanya le mananeo a ka ba simolotse go utlwa magang le merero e e tsamaelanang le maemo a bona mo mananeong a. Palogotlhe ya mananeo a le 413 a metsotso e le 15 le go feta e setse a tlhagisitswe le go gasiwa mo diteisheneng tsa diradio tsa selegae. Diteishene tsa diradio tsa selegae di simolola go fetoga le go bulela batho ba ba tshwerweng ke HIV/AIDS dikgoro.
Tlhagiso ya Mananeo a Diradio tsa Setšhaba a digole.
Tebang le tlhagiso ya diteng tsa mananeo a digole, Lefapha le tshwanetse go netefatsa gore merero e e amang digole e tlhagisetswa setšhaba ka botlalo. Diteišene tsa diradio tsa setšhaba di simolola go fetoga le go bulela batho ba ba golofetseng dikgoro, e bile diteišene tse dingwe di agile mebotwana le matantabelo a batho ba ba tsamayang ka ditulo tse di nang le maotwana le ba ba kutsapelang ka dithobane. Go lemositswe setšhaba mabapi le merero ya digole, mme se se supeditse batsamaisi ka ga ditlhokego tse di kgethegileng tsa digole. Ka porojeke e, batho ba ba golofetseng ba tlhophilwe go ithutela go tlhagisa mananeo a radio kwa Setheong sa Bosetšhaba sa Aforika Borwa sa Bobegakgang jwa Eleketeroniki (National Electronic Media Institute of South Africa).
Tlhagiso ya Mananeo a Diradio tsa Setšhaba a Bana.
Go netefatsa go tlhagisiwa ga mananeo a a tshwanetseng bana, go botlhokwa gore le bona ba akarediwe mo thulaganyong ya go tlhama mananeo. Ka porojeke e, bana ba bangwe ga jaana ba golagantswe le diteišene tsa diradio tsa setšhaba mme ba ithaopile go dira e le bagasi le bagasimmogo. Ba ba robong go tswa kwa porofenseng nngwe le nngwe ba ne ba emetse diporofense tsa bone kwa Kopanongkgolo ya Boraro ya Lefatshe ka ga Bobegakgang jwa Bana kwa Greece go tloga ka la di 23 go fitlhela di 26 Mopitlwe ka 2001. Palogotlhe ya mananeo a le 850 a boleele jwa metsotso e le 15 le go feta e tlhagisitswe le go gasiwa mo diteišeneng tsa diradio tsa setšhaba. Bana ba digole ba akareditswe mo thulaganyong ya tlhagiso ya mananeo.
Mogala 427-8072
Fekese: 427-8059
